Centuria pospolita
Roślina jednoroczna lub dwuletnia o łodydze wzniesionej, w górze rozgałęzionej. Liście w różyczce są jajowate, liście łodygowe siedzące, naprzeciwległe. Różowe kwiaty są zebrane w baldachogrono. Owocem jest torebka. Gatunek ten rośnie na słonecznych zboczach, łąkach i polanach.
Zbiera się ziele (Herba Centauńi) w pełni kwitnienia. Ścina się łodygi około 5 cm nad ziemią, pozostawiając jedną czwartą roślin na nasiona. Ścięte części suszy się rozpostarte cienką warstwą w cieniu, przewracając je często, albo w suszarni w temperaturze nie przekraczającej 40 °C. Przechowuje się w miejscu suchym, ciemnym, w dobrze zamkniętym opakowaniu.
Centuria jest ważną i bardzo poszukiwaną rośliną leczniczą. Zawiera przede wszystkim goryczowe glikozydy - gencjopikrynę i erytrocentaurynę, ślady olejku eterycznego i inne substancje. Gorycze drażnią zakończenia nerwowe brodawek smakowych języka, co powoduje obfitsze wydzielanie soku żołądkowego. Centuria stosowana jest w postaci: kropli - Tinctura amara, ziółek - Species amaricantes, Species stomachicae i in.
Lecznictwo ludowe zaleca napar lub odwar w dawce: łyżeczka do kawy ziela na J/4 dm3 wody, pić rano na czczo i wieczorem. Używa się również nalewki alkoholowej (Tinctura Centauńi). Od pewnego czasu stosuje się coraz częściej centurię jako dodatek przy wyrobie win i likierów.
